Shahr-e Sukoot

Zamanı taşa bağlayıp denize attığım yerdeyim...

2011-05-07T03:22:00.000-07:00

''Çamura biçim veren bir el olamasakta,

ondaki gizi hisseden birer ''çırak'' olabildik...

''Doğayı, hayatın özünü ve var oluş nedenlerini, yaratılışımızdaki saflık ve duyarlılıkla, kirli çağ yağmurları arasında şaşırıp kalmış ''sağanaklar'' arasında, hep o şehre hap's ettik ''kendimizi...'' gidip-geldik, yazdık-çizdik, öldük-öldürüldük; ama olup bitenleri anlamak ve yaşamak zorundaydık ve doğurgan bir annenin sedef kaburgasında yol olduk - yolcu olduk, kopmaz bir kemend olup ''aidiyet'' göbeğimizi kestik-gömdük,gömüldük...

ve ansızın bu şehri sırtlayıverdik ''asit yağmurlarıyla...'' Geçmişi bir kez daha denemek istiyorum; yüreğimi, aklımı ve vicdanımı, öldüğüm ve gömdüğüm bu şehir'de...

Ozan Alpdoğan

Yitik Zaman Yolcusu...

2010-05-31T11:32:00.000-07:00

Ya daha sonrası? Başka bir kalemde...

Beyoğlu - PERA

2010-05-17T20:00:00.000-07:00

Çocukluk bahçendi sesin senin
alevlerle mesut çiçekli aynandı.
Sızlattığında karşılıksız düşler bileklerini
nefesini kanattığında veda sözleri
yorulduğunda ayrılıklardan
artık hep böyle olacak dediğinde
sesine döndün hep.
Orada binlerce sevdalı göz seni görsün diye
sesinin çocukluk bahçesine...

Cezmi Ersöz...

Beyoğlu, seslerin-tınıların ''sesimizin-tınılarımızın'' çocukluk bahçesi. Talaz çarpan aşk'tan yana, yağmura sarılmış buluttan bir kanat gibi(ydi) Ama artık zurnanın son deliği. 'yamyamların kuşatmasında'. Etçiler, etçiller, et satanlar, et satın alanlar...

Aristokrasinin kürdan kırıp, otuz-iki diş, çakal gülümsemesi ve buyrun efendim; fasıl yeni başladı, tüketin tüketin diye dört yana salya-sümük çığırtkanlık yapan ''uyruksuz sıfatlar...''

Neyseki köhne bir ev'im var. Roman karalarımda burada... Vur patlasın-çal oynasın... Nasıl olsa Beyoğlunu düşünen; bir leylak kokusu sinmiş karşı komşumuza...

Sesim, köhnemiş evim, tütsülerim, taş plaklarım, el sürmediğim enstrümanlarım, ahh! unutmadan birde; Nazım Hikmet ''Memleketim...''

Ozan Alpdoğan...

Beyoğlu (10.01.2010)

The City / Konstantinos Kavafis

2010-05-17T01:20:00.000-07:00

Listen: Χάρις Αλεξίου - Ola Se Thimizoun...

"You said, "I will go to another land, I will go to another sea.
Another city will be found, a better one than this.
Every effort of mine is a condemnation of fate;
and my heart is –like a corpse– buried.
How long will my mind remain in this wasteland.
Wherever I turn my eyes, wherever I may look
I see black ruins of my life here,
where I spent so many years destroying and wasting."

You will find no new lands, you will find no other seas.
The city will follow you. You will roam the same
streets. And you will age in the same neighborhoods;
and you will grow gray in these same houses.
Always you will arrive in this city. Do not hope for any other–
There is no ship for you, there is no road.
As you have destroyed your life here
in this little corner, you have ruined it in the entire world.

The City / Konstantin Kavafis...

Kemençenin Tarihi ve Özellikleri

2010-05-05T10:43:00.000-07:00

Farsça kökenli bir kelime olan "kemençe" aynı dildeki "keman(=yay,kavis)" kelimesi ile "-çe(=küçültme eki)" ekinin bir araya gelmesinden oluşur ve "yayla çalınan küçük saz" anlamını taşır. Orta Asya’da şekil olarak bugünkü kemençeye tam benzemeyen, fakat onun atası sayılabilecek birçok saz görülür. Orta ve Uzak Asya Müslüman ve Moğol saz takımlarındaki yaylı sazlar incelendiğinde farklı isimlere de rastlanmakla birlikte (örneğin Kırgızistan - Özbekistanda Kıyak) çoğunlukla "Kemençe veya Kemançe" adının verildiğine ve "Iklığ - Iklık" adıyla beraber kullanıldığına rastlıyoruz. Benzer şekilde Fransa'da "Pochette (poşet) " İngiltere'de ise "Kit" olarak adlandırılan ve kemençe ile benzerliklere sahip yaylı çalgı türü olduğu bilinmektedir. Kemençenin -çe ekindeki küçültme anlamı pochette kelimesinde de vardır. Çünkü Fransızca da bu kelimenin cep, kese yada cepte taşının şey gibi anlamları vardır.

Kemençe kelimesi bugün Türkiye dışında İran, Ermenistan, Yunanistan, Gürcistan, Azerbaycan gibi pek çok ülkede kullanılmaktadır. Günümüz Türkiye'sinde biri klasik türk müziğinin Armudi kemençesi, diğeri ise Doğu Karadeniz halk müziğinin Karadeniz kemençesi olmak üzere iki tür kemençe kullanılmaktadır. Ayrıca kabak kemani de bazen kemençe olarak isimlendirilmektedir. Armudi kemençe ve kemaninin benzerlerine rastlanmakla birlikte (Macarlar benzer türde çalgıya HEGEDÜ, Yunanlılar LİRA, Bulgarlar GADULGA, Araplar REBAP adını vermişlerdir) Karadeniz kemençesinin şekil ve çalınış tarzı bakımından benzeri bulunmamaktadır. 18. yy. sonlarına kadar Türk müziğinin tek yaylı sazı olan Kemençe'nin yerini, Batının önce Viola d'amore'si (sinekemanı adıyla) sonra da Violino'su (keman) aldı. Ama Karadeniz kemençesi horonlar sayesinde, armudi kemençe ise 19. yy. ortalarına doğru girdiği fasıl topluluğu içinde günümüze kadar gelebildi.

Karadeniz kemençesi Doğu Karadeniz Bölgesi dışında Yunanistan ve diğer ülkelere göç etmiş olan Karadeniz kökenli mübadil Rumlar tarafından da halen yaşatılmaktadır. Ayrıca Trabzon ve çevresinden göç eden Ermenilerin de bu sazı kullandıkları bilinmektedir...

Karadeniz kemençesi bir ağaç parçasından yontularak ve oyularak yapılır. Ama biçimi bütünüyle farklıdır. Karadeniz kemençesinin standart ölçülerinden söz etmek güçtür. Ama günümüzde, uzmanların ve profesyonel yorumcuların kullandığı kemençeler genellikle 56 santim uzunluğundadır. Kemençenin gövdesi genellikle erik veya ardıç ağacından yapılır. Köknar veya ladinden yapılan göğüs oldukça incedir. Tellerin basıncına dayanabilmesi için göğüs bölümüne kubbe şeklinde form verilir. Burgular oldukça küçüktür. Teller tuşa çok yakındır. Karadeniz kemençesinde üç tel bulunur. Kemençenin en ince teli “zil teli” çalış tarzından dolayı orta tel “sağır tel” ve üçüncü tel ise “bam teli” olarak anılmaktadır.Karadeniz kemençesi, tellerin üzerine parmak uçlarıyla basılarak çalınır. Seslendiren kemençeyi ayakta ise sol eliyle tutarak, oturuyor ise dizlerinin arasına dayayarak çalar...

Sergei Parajanov – Sayat Nova (1966)

2010-04-21T22:56:00.000-07:00

Mosaico Parajanov

(Fran Benavente – cahier du cinèma Esp. Junio 2009)

Igor Savchenko, su maestro en la escuela de cine estatal, animaba al joven Sergei Parajanov a dar forma plástica a sus pensamientos. La idea cinematográfica debía pasar por el dibujo. De este modo, en Parajanov el cine se asoció desde el principio a una actividad artística más amplia, a la que se sumaron el teatro, la música y la literatura. Más tarde, en el confinamiento y el ostracismo, el arte fue su tabla de salvación, un modo de supervivencia.

Decía el propio cineasta que sus películas tenían en común una estructura plástica y un determinado estilo. Podemos extender ese aire de familia a toda su práctica artística y a su propia persona, capturada en fotografías y autorretratos. Del mismo modo que su cine se cifra a veces en tableaux-vivants, sus cuadros se animan en ritmos vivaces. Todo pertenece a un mismo universo: el conservado en las estancias del museo Parajanov de Ereván, Armenia.

Allí ocupan un lugar destacado las formas del collage, el ensamblaje o el mosaico. El trabajo de descomposición y recomposición de elementos diversos reunidos más allá de cualquier inmediata relación narrativa; la yuxtaposición de planos que reincide en el valor simbólico de los fragmentos y en su cualidad compositiva, en la vibración de sus materias, es una constante en la poética antinaturalista del autor de El color de la Granada (Sayat Nova, 1966). La disposición formal, el borrado de la profundidad, el tejido de las capas y niveles en la superficie; la influencia de la vía espiritual de la pintura iconológica y la voluptuosidad de arabescos y colores de la miniatura islámica, determinan también su arte, aunque éste juegue más abiertamente con referentes de la cultura europea.

Parajanov fue también un artista de los muñecos. Las marionetas remiten a la inocencia infantil, a lo maravilloso de la leyenda o del cuento para niños. Su modelado nos recuerda el trabajo de Parajanov con los actores de su cine, su cuidada caracterización, su gestualidad fijada y medida, la ausencia de psicología, el movimiento musical, el rostro como máscara que también reaparece en sus cuadros. Finalmente, en la obra del autor armenio ocupan un lugar destacado objetos singulares: los sombreros, los libros, las vasijas, las frutas o las flores; una colección de fragmentos de la belleza del mundo, signos del alfabeto espiritual secreto de un cineasta que concibió la vida como arte y el arte como vida...

http://ideasnada.wordpress.com/

Yannis Ritsos

2010-04-15T22:39:00.000-07:00

"Ve bir gün eğer beceriksiz gibi gelirse size dizelerimiz bir şunu hatırlayın:gardiyanların burunları dibinde yazıldılarve böğrümüzde süngü uçları."

YANNİS RİTSOS

Nazım, Aragon, Neruda ve Guillen'le birlikte çağımızın en büyük ozanlarından biri hiç kuşkusuz Yannis Ritsos'tur. Onun şiirlerini ilk kez okuduğunda gözlerinin dolduğunu yazan Aragon, onu, yüzyılımızın yaşayan en büyük ozanı sayar: "Başlangıçta onun yaşadığımız çağın en büyük ozanı olduğunu bilmiyordum; yemin ederim ki bilmiyordum bunu. Zamanla, evre evre öğrendim, şiirden şiire, bir gizden ötekine geçerek". Pablo Neruda ise şiirlerinin sadece Ritsos'unkilerle karşılaştırılmasına izin verir.

Yannis Ritsos,1909'da Yunanistan'ın Pelopenez bölgesinde, Monemvassia adlı, ortaçağ görünümlü bir kasabada doğdu. Varlıklıyken bir anda yoksullaşmaları, erkek kardeşinin ve veremli annesinin ölümü, babasının kumar tutkusu, kız kardeşinin delirmesi ve on yedisinde kendisinin de vereme tutulup sanatoryumlara girip çıkması; ozanın özel yaşamında ve şiirlerinde derin izler bıraktı.

Ortaöğrenimi sona erince, 1926 yılında, Atina'ya geldi ve böylece ozanın büyük serüveni de başlamış oldu. Yaşamını sürdürebilmek için, sağlığının izin verdiği zamanlar sayısız işlere girdi çıktı, horlanma ve sömürüyü yakından tanıdı. Bu sıralar kendine kıymanın eşiğinde dolaştı durdu, ölüm sanki gözaltına almıştı onu. Ama onun direnmek ve yaşamak için iki büyük desteği vardı: Şiir ve devrimci ülkü! İlk dizelerini on sekizinde yazan, bunun yanı sıra resim ve müzikle de ilgilenen ozan, inatçı bir direnişle şiir yazmayı sürdürdü. Öte yandan bağlandığı devrimci eylemde kişisel olduğu kadar evrensel bir kurtuluş umudu da buluyordu.

Yannis Ritsos, ilk iki kitabını "Traktörler" (1934) ve "Piramitler" (1935), işte bu öznel ve nesnel koşullar altında yazdı. Ritsos bu dönemde kişisel ve ailesel sorunlarının yanı sıra kokuşmuş toplum düzeninin değişmesi, suçlanması ve bir toplumsal devrimin gerçekleştirebileceği mutlu bir dünyanın özlemi ve övgüsünü şiirlerine taşıdı.
İlk iki kitabından sonra, güncel olaylara ve Yunan mitolojisine dayalı bir şiir kurmaya başlayan ozan, 1935'ten başlayarak hemen hemen her yıl bir şiir kitabı yayınladı: "Epitaphios" (1936), "Kız kardeşimin Türküsü" (1937), "İlkyaz Senfonisi" (1938), "Okyanusun Yürüyüşü" (1940), "Yağmur Ritimli Eski Mazurka" (1942) ve "Sınama" (1943).
Yannis Ritsos, ülkesinin tarihine sıkı sıkıya bağlıdır. Alman işgali boyunca, ulusunun faşist baskıla çektiği acıları dile getiren şiirler yazdı. Yunan direniş hareketini övdü, yürekten destekledi.

"Aynı gece, tutukladılar Aleko'yu.Kimseyi ele vermedi Aleko. Üç günüç gece asılı kaldı. Kimseyi ele vermedi.Bir militan gibi öldü Aleko.Gerçek bir yoldaş gibi öldü. Son anındahaykırdı: "Binlerce yıldız var içimizde bizim.Öldüremezsiniz ki onları."Ve Aleko yıldızları savaş bayrağına verdi."

Daha sonra, kurtuluşa (Ekim 1944), İngiliz müdahalesine (Aralık 1944), iç savaşa (1947-1949), devrimci hareketin uğradığı acı yenilgiye ve göğüs gerdiği acımasız baskılara tanıklık etti. 1948 yılında, siyasal düşünceleri yüzünden tutuklandı, l')52 yılına kadar, Lemnos, Makronisos ve Ayios İstrais adalarında tutuklu ve sürgün olarak kaldı. Şiirleri sürgünlere, ezilenlere ve işkence görenlere umut ve direnme gücü veriyordu. Dört yıl süren sürgünlük sonra 1952 yılında özgürlüğüne kavuştu, 1954'te evlendi 1955’te doğan kızı için "Sabah Yıldızını yazdı. 1954-1966 yılları arasında ikisi oyun olmak üzere bir çok kitap yazdı.

"Ay ışığı Sonatı" adlı kitabıyla 1956’da Şiir Ödülü"nü kazandı. Ünü gittikçe yayıldı.
köşesinde şarkı olarak 1967 yılında her zamanki gibi Atina'da yaşıyordu. 1967, Albaylar Cuntası yılıdır. Ozan ikinci kez 21 Nisan 1967 gecesi tutuklandı. Şaşırmadı, alışkındı. Gen aynı gün kitapları, şiirlerinden yapılan besteler ve plakları yasaklandı. Binlerce devrimci ve aydınla birlikte hipodroma kapatıldı. Bu dönemde de devrimci onuruyla hayatını sürdürdü. Daha sonra Yunanistan'ın çeşitli adalarında sürgün hayatı yaşadı. 1970 yılının sonunda, sağlık nedenleri dolayısıyla Atina'ya gelmesine izin verildi. Ozan çok hastaydı. Buna karşın Leros adasına geri gönderildi. Bunun öğrenilmesi üzerine aydınların, yazar ve sanatçıların, politikacıların imzaladığı bildiriler yayınlandı; baskıya dayanamayan Cunta, ozanın Karlovassi'deki evinde gözaltında yaşamasına karar verdi: Evinde yaşayacak ama kimseyle görüşemeyecek ve yazışmayacaktı.

Ritsos 1970 yılında Spoleto'da yapılacak olan İki Dünya Festivali ile Lonra'da yapılacak olan Büyük Britanya Sanat Kurulu Sik Kongresi'ne konuk olarak çağırıldı. Bu iki çağrı üzerine Cunta'ya tekrar dış baskı başladı. "Kimmiş bu adam?" diye merak eden Cunta'nın başkan yardımcısı Stelios Pattakos, ozanı Sisam adasından Atina'ya getirtti. Ritsos'la Pattakos İçişleri Bakanlığı'nda karşılaştı. İkisi de birer cümle söyledi.
Pattakos: Siz bir ozansınız, niçin politikaya karışıyorsunuz?
Ritsos: Bir ozan ülkesinin en büyük yurttaşıdır, işte bu yüzden de politikayla ilgilenmek onun görevidir.

Konuşma bu iki cümleyle sona erdi ve Ritsos Sisam adasına geri gönderildi. Fakat uluslararası baskının daha da artması üzerine kendisine pasaport verildi. Ritsos artık yurtdışına çıkıp bu iki toplantıya katılabilir, iyi bir hastaneye yatabilir, bireysel özgürlüğüne kavuşabilir, isterse Yunanistan'a dönmeyip bir başka ülkede bir kahraman gibi yaşayabilirdi; ama o, faşist cunta yönetimini protesto etmek amacıyla ülke dışına çıkma olanağını geri çevirdi.Yaşamının ve şiirinin öznel koşullarını; verem olduğunda aydınlar, yazarlar, sanatçılar ve işçi önderleriyle birlikte tedavi olduğu sanatoryum olan Monemvassia ve yıkımlarla dolu olan aile hayatı belirlemiş, tir. Bu yüzden de şiir hayatını ilk dönemlerinde "hayat ve ölüm" temalarını işlemiştir. Nesnel koşullara gelince çevresinde yepyeni bir dünya vardır: Anadolu bozgunu ülkede şok etkisi yapmış, düşünce dizgeleri ve toplumsal yapılar altüst olmuştur. Çok küçük, ama bununla ters orantılı ölçüde savaşımcı bir işçi sınıfı oluşmaktadır. Anadolu Rumlarının göçü, kentleşmeyi, proleterleşmeyi hızlandırmış ve bunların ardından işsizlik, grevler, ayaklanmalar ve baskılar sükun etmiştir. Öte yandan Avrupa'da faşizm yükselmekteydi.

Ritsos, hayatının her döneminde mevcut siyasal sisteme karşı koyan hareketlerde ön saflarda yer aldı. 1941'de Ulusal Kurtuluş Ordusu'nun ermindeyken 1945'de Partizanlar Atina'yı boşaltıp kuzeye çekilirken Ritsos da aralarındaydı. 1974'te Bulgaristan Halk Meclisi tarafından barış ve demokrasi uğruna yaptığı savaşım dolayısıyla Georgi Dimitrov Ödülüne, 1977'de SSCB Lenin Ödülüne ve daha birçok ülkeden ödüllere değer görüldü...